Arhiva časopisa Međunarodni problemi


Međunarodni problemi Vol. 70 No. 4/2018

Sadržaj

ČIJA HEGEMONIJA? – SVET U USLOVIMA TAKMIČENJA ZA NOVU GLOBALNU VLADAVINU
Međunarodni problemi, 2018 70(4):391-411
Sažetak ▼
Članak analizira odnos hegemonije i svetskog poretka u kome se hegemonija (shvaćena kao vođstvo određene države ili grupe država kroz pristanak ostalih, čime se ta moć reprodukuje), a ne sama promena rasporeda moći, pokazuje kao ključna za promenu svetskog poretka (shvaćenog kao uspostavljanje novog vođstva i pravila u svetu). To znači da promena u rasporedu moći ne znači nužno promenu svetskog poretka tj. vođstva i pravila ponašanja u međunarodnim odnosima, već da je za to potrebna i pobeda kontra-hegemonije – urušavanje stubova na kojima počiva postojeća saglasnost za vođstvo i stvaranje temelja nove saglasnosti. Kao što je delovanje SAD-a nakon Drugog svetskog rata, a zatim i Hladnog rata predstavljalo uspostavljanje i širenje američke hegemonije, tako se delovanje Rusije i Kine danas najbolje može razumeti i sagledati kroz koncept protiv-hegemonije. To uključuje tri elementa: težnju za reformama međunarodnih ustanova koje održavaju i dalje američku hegemoniju i stvaranje novih u kojima ne postoji američko učešće, rad sa elementima građanskog društva poput nevladinih organizacija, naučnih i drugih ekspertskih organizacija, medija ili crkve, kao i prevladavanje drugačijih načela uređenja međunarodnih odnosa. Osnovni teorijsko-metodološki pravac koji se koristi u radu je neomarksistički. Metode kojima se koristimo su pregled literature i analiza sadržaja.
RAT U 21. VEKU KAO SREDSTVO IMPERIJALNE KONTROLE PLANETARNE „PERIFERIJE”
Međunarodni problemi, 2018 70(4):412-431
Sažetak ▼
Rad analizira kako je (zlo)upotreba koncepcija o međunarodnom društvu u kontekstu spoljne politike SAD i drugih zapadnih zemalja legitimizovala navodnu odbrambenu ulogu intervencionističke imperijalne politike prema tzv. odmetničkim, slabim ili propalim državama i raznorodnim nedržavnim akterima koji osporavaju univerzalnu vrednost liberalnog poretka. Polazna pretpostavka autora je da asimetrična priroda sukoba krajem 20. i u ranom 21. veku, u spoju sa idejnim postavkama o međunarodnom društvu, demokratskom miru i podeli sveta na liberalan centar i „necivilizovanu” periferiju, uslovljava osmišljavanje i vođenje ratova kao disciplinskog sredstva zapadne imperijalne kontrolne politike planetarne periferije. Stoga je težište analize stavljeno na pokazatelje ugradnje metodologije rada policije, krivičnog pravosuđa i kazneno-popravnog sistema u ontološku ravan vojnih intervencija koje sprovode SAD, samostalno ili u ad hoc koalicijama sa zapadnim i regionalnim silama. Autor zaključuje da je rat kao društvena praksa u 21. veku izgubio tradicionalne ontološke odlike i poprimio strukturna obeležja kontrolne politike kriminala, te time razvrgao etički okvir u diskurzivnom i praktičnom tretmanu neprijateljskih država i njihovih vojnika, kao i nedržavnih aktera.
UTICAJ GEOPOLITIČKIH OKOLNOSTI NA STVARANJE POSTMODERNIH VOJSKI NA ZAPADNOM BALKANU: SLUČAJEVI HRVATSKE I ALBANIJE
Jovanka KUVEKALOVIĆ
Međunarodni problemi, 2018 70(4):432-451
Sažetak ▼
Rad testira valjanost teorijskog koncepta Čarlsa Moskosa o postmodernom razvoju vojske primenom na slučajeve Hrvatske i Albanije usled njihove uslovljenosti geopolitičkim okolnostima u vidu integracionih procesa u NATO. Nakon završetka Hladnog rata i okončanja bipolarne podele sveta promenjen je i geopolitički kontekst, što je uticalo na promenu karaktera bezbednosnih pretnji, fizionomije ratovanja, pa samim tim i karaktera oružanih snaga. Pojava savremenih bezbednosnih rizika uslovila je adaptaciju kapaciteta NATO-a u funkciji njegovog opstanka i doprinosa miru i stabilnosti na regionalnom i međunarodnom nivou, a bojazan izvesnog broja evropskih država da se ne mogu samostalno suočiti sa asimetričnim pretnjama iznedrila je potrebu integracije u Alijansu. Autorka uzima Republiku Hrvatsku i Republiku Albaniju kao relevantne za predmet ovog istraživanja budući da je reč o prvim zemljama Zapadnog Balkana koje su postale članice NATO-a, a analizu usredsređuje na zvanična strategijskodoktrinarna dokumenta. Autorka zaključuje da je stvaranje postmodernih vojski zemalja Zapadnog Balkana i članica NATO-a, odnosno Hrvatske i Albanije, uslovljeno geopolitičkim okolnostima nastalim nakon Hladnog rata.

Prikaz knjiga

TESNA POVEZANOST LJUDSKE BEZBEDNOSTI I MEĐUNARODNIH ODNOSA U ARKTIČKOM KRUGU
Nenad STEKIĆ
Međunarodni problemi, 2018 70(4):453-460
SIROMAŠTVO KAO STRUKTURNI PROBLEM PLANETARNE „PERIFERIJE”
Blagoje S. BABIĆ
Međunarodni problemi, 2018 70(4):453-460