MEĐUNARODNI PROBLEMI

TRANSFORMACIJA SVEMIRA U RATNI DOMEN U 21. VEKU

STOJANOVIĆ Bogdan (Research Fellow at the Institute of International Politics and Economics, Belgrade), bogdan.stojanovic@diplomacy.bg.ac.rs

Rad razmatra proces transformacije svemira u ratni domen u 21. veku. Tokom Hladnog rata svemir je bio mesto razumevanja i miroljubivog takmičenja između supersila. Militarizacija je postojala od početka kosmičke ere, isključujući naoružavanje svemira sve do početka 21. veka. Nepostojanje međunarodnog režima koji bi sprečio naoružavanje svemira i tehnološki napredak otvaraju nove mogućnosti državama u njihovoj težnji za uvećanjem moći. Teorijsku paradigmu čini realistička perspektiva da su međunarodne institucije odraz minimalnog konsenzusa najmoćnijih država i mehanizam umanjivanja njihovih troškova. Svemir je samo jedna od arena ratovanja, ali sve važnija s obzirom da svakodnevni život, infrastruktura i komunikacija počivaju na svemirskim objektima. Uspešno testirano antisatelitsko oružje otvara nova pitanja odbrane ranjivih svemirskih instalacija od napada protivnika. Prognostička teza autora se odnosi na novu trku u svemirskom naoružanju i pitanje momenta kada će laseri, plazma oružje, kinetičko bombardovanje i drugi tipovi svemirskog oružja ugledati svetlost dana. Strateški balans će ostati netaknut sve dok se ne izume superiorno svemirsko sposobno da neutrališe postojeće ofanzivne kapacitete država i izbriše sposobnost za drugi udar. Autor zaključuje da međunarodne institucije ne mogu ograničiti ambicije država u osvajanju svemira jer one ne žele da se odreknu tog potencijala, da je svemir nesumnjivo postao nova arena ratovanja, ali i da je ograničeni svemirski rat malo verovatan.

Ključne reči: svemir, ratni domen, militarizacija, naoružavanje, sateliti, svemirsko oružje, strateška stabilnost