MEĐUNARODNI PROBLEMI

Uslovljenost u procesu pristupanja EU: od normativnog sna do implementacione realnosti

Ćemalović Uroš (Institute of European Studies, Belgrade, Serbia), uros@ies.rs
Ilić Milica (Institute of European Studies, Belgrade, Serbia), milica.ilic@ies.rs

Uslovljenost proširenja predstavlja kamen temeljac procesa pristupanja Evropskoj uniji (EU), budući da služi kao moćno oruđe uprkos znatnim suštinskim ograničenjima. Kroz analizu njene uloge tokom prethodna dva proširenja EU (2007. i 2013. godine), kao i u procesu pristupanja Srbije EU, ovaj rad istražuje uslovljenost ne samo kao doktrinarni koncept, već i kao višeslojni pravno-politički instrument. Glavna hipoteza članka jeste da su strukturne slabosti samog principa uslovljenosti neretko dovodile do zastoja kako u političkim reformama, tako i u harmonizaciji zakona, čime se proširuje jaz između normativnih ciljeva i realnosti implementacije. Ovaj jaz dodatno je produbljen u procesu pristupanja zemalja Zapadnog Balkana (ZB) EU, što je dovelo do potrebe za značajnim redefinisanjem principa. Korišćeni metodološki okvir obuhvata niz pristupa, uključujući sistematsku i teleološku analizu u cilju razjašnjenja ključnih odredbi pravnih akata i međunarodnih ugovora, zatim analizu sadržaja za tumačenje političkih dokumenata, uporednu analizu radi ispitivanja razvoja samih pristupa tokom vremena, kao i metodologiju studije slučaja kako bi se obezbedilo dubinsko kontekstualno razumevanje. Na kraju, autori se zalažu za reviziju principa uslovljenosti, ali i za jednostavniju i efikasniju agendu proširenja EU, koja bi u znatnoj meri bila prilagođena pravnim i političkim realnostima zemalja kandidata, uključujući njihove kapacitete i političku volju da usvoje sprovodivo, temeljno izrađeno i istinski efikasno nacionalno zakonodavstvo.

Ključne reči: usklađivanje zakonodavstva, uslovljenost, proširenje EU, reforme javnih politika, pregovori o članstvu u EU