MEĐUNARODNI PROBLEMI

Geoekonomija moći: kako se države nadmeću za trgovinske puteve u 21. veku

Mandić Stefan (University of Belgrade – Faculty of Philosophy, Belgrade, Serbia), stefan.mandic@f.bg.ac.rs

Globalna trgovina se ističe kao značajan faktor koji utiče na društveno-ekonomsku moć unutar svetskog sistema. Budući da bi fokusiranje na trgovinske puteve doprinelo razumevanju globalne raspodele moći, cilj ovog rada je ispitivanje načina na koji trgovinski putevi utiču na formiranje društveno-ekonomske moći. Imajući u vidu da „geoekonomija moći“, na kojoj se zasniva ovaj teorijski okvir, predstavlja integraciju teorije svetskih sistema i geopolitike, članak opisuje način na koji se trgovinski putevi konceptualizuju unutar ova dva sistema mišljenja. Članak se potom detaljnije bavi teorijskim okvirom u kojem se politička moć shvata kao zavisnost od ekonomskog bogatstva i trgovinskih puteva. Glavno istraživačko pitanje jeste kako borba za kontrolu nad evroazijskim trgovinskim putevima u 21. veku odražava njihov strukturni značaj za reprodukciju društveno-ekonomske moći. Analiza je usmerena na pozicioniranje Kine i Rusije u odnosu na tradicionalne glavne talasokratske države predvođene Sjedinjenim Američkim Državama. Pre svega, ispituje se značaj trgovinskih puteva u predmodernoj eri i njihova transformacija tokom 19. i 20. veka, kako bi se kontekstualizovala borba za njihovu kontrolu u 21. veku. Metodološki pristupi koji su korišćeni u ovom radu su istorijsko-strukturni i uporedni. Zaključak članka je da trgovinski putevi predstavljaju jednu od ključnih odrednica društveno-političke moći i da njihov značaj za centralno pozicioniranje u 21. veku može da poraste.

Ključne reči: trgovinski putevi, resursi, društveno-ekonomska moć, svetski kapitalistički sistem, geopolitika, geoekonomija moći